Darkness at Dawn: The Rise of the Russian Criminal State

by David Satter

Release Date: May, 2003

Edition: Hardcover

Price:

More Info

Darkness at Dawn

Darkness at dawn
The Rise of the Russian Criminal State

Geschreven door David Satter, non-fictie, 314 bladzijden
Yale University Press/New Haven & London, 2003

Nadat David Satter in 1996 al een boek schreef over de Sovjet Unie (Age of Delirium, the Decline and Fall of the Soviet Union), komt hij nu met een boek over postcommunistisch Rusland. In dit boek beschrijft Satter de opkomst en het verloop van de hervormingen -grotendeels in de tijd van het Jeltsin-bewind- aan de hand van ervaringen van 'gewone' Russen.
Zoals de titel Darkness at Dawn, the Rise of the Russian Criminal State al doet vermoeden, heeft Satter weinig positiefs te melden. De hervormingen blijken namelijk hand in hand te gaan met de opkomst van de georganiseerde misdaad; de misdaad krijgt steeds meer facetten van de Russische staat in handen, met alle gevolgen van dien.

De politieke top wordt in het begin van het boek aangepakt. Zo trekt Satter direct in hoofdstuk ��n flink van leer (overigens terecht) tegen de manier waarop de Russische regering het drama rond de op de bodem van de Barentsz Zee liggende duikboot Koersk heeft 'opgelost'.
Een nog onthutsender verhaal is in hoofdstuk twee te lezen, waarin de bomaanslagen op flatgebouwen in september 1999 behandeld worden. Satter beschrijft de poging om een flatgebouw in de stad Ryazan op te blazen. Deze aanslag werd verijdeld en er kwamen steeds meer aanwijzingen dat de bom door de Russische geheime dienst, FSB, daar was neergelegd, en niet door de Tsetsjenen, die direct de schuld kregen. Na enige ophef kwam de discussie op een laag pitje te staan en verplaatste zich naar de opnieuw begonnen oorlog in Tsjetsjeni�. Deze oorlog werd gerechtvaardigd door de recente bomaanslagen in de schoenen van de Tsjetsjenen te schuiven. De enige conclusie die de objectieve lezer uit dit hoofdstuk kan trekken is dat er personen op zeer hoge posities zijn die er blijkbaar niet voor terugschrikken om honderden 'eigen' burgers op te offeren om zo een inval in Tsjetsjeni� te rechtvaardigen.

In het vervolg van het boek komen vooral de gevolgen van de hervormingen aan de orde. Satter vertelt hoe de Russen hun geld kwijtraken; eerst door inflatie en vervolgens door geld te beleggen in -wat later blijkt- piramidespelen. Het beeld wordt daarna steeds deprimerender: een niet functionerend en corrupt rechtsapparaat, fabrieksdirecteuren die hun werknemers niet uitbetalen, (georganiseerde) misdaad die steeds meer invloed krijgt in politiek en economie.
Het was al langer duidelijk dat het leven onder het communisme in de Sovjet Unie geen pretje was, maar de vraag rijst nu of de mensen beschreven in dit boek er sinds de val van het communisme op vooruit zijn gegaan. In dit soort slechte tijden is men toch geneigd de negatieve kanten van vroeger 'weg te denken', en slechts de positievere dingen te herinneren: de Sovjet Unie dat nog een groot rijk was, de arbeiders die betaald kregen, het onderwijs en de zorg waar men niet voor hoefde te betalen, allemaal dingen die in het kapitalistische Rusland veranderd zijn. Typerend hiervoor is de bejaarde vrouw die in een brief aan haar dochter schrijft dat ze 'liever was gestorven voor de val van de Sovjet Unie, zodat ze het 'nieuwe' Rusland, waar iedereen aan zijn lot werd overgelaten, niet meer had hoeven meemaken'.

Om dit alles te vertellen gebruikt Satter steeds weer dezelfde structuur: hij begint bij het eind van een verhaal, waarna hij vervolgens terug gaat in de tijd en vertelt wat eraan voorafging. Dit, in combinatie met de journalistieke schrijfstijl van Satter, maakt het een zeer leesbaar boek. Naast de gebruikelijke schriftelijke bronnen gebruikt Satter vele verhalen van 'gewone' Russen die hij al dan niet ontmoet heeft.

Zoals Satter het zelf zegt, heeft hij geprobeerd de opkomst van een criminele elite te beschrijven, een elite die steeds meer touwtjes in de economie en de politiek in handen krijgt, met als gevolg een verarming en demoralisatie van het overgrote deel van de bevolking. Het lukt hem goed om de lezer hiervan te overtuigen.

Zoals eerder gezegd een zeer leesbaar boek, echter niet een boek om vrolijk van te worden. Na het lezen van 256 bladzijden tekst en 30 bladzijden gevuld met noten- die namelijk ook zeer de moeite waard zijn-, is er geen enkel positief punt de revue gepasseerd. Is er dan werkelijk niets positiefs te melden? Volgens Satter niet, getuige zijn conclusie waarin hij drie thema's beschrijft die de toekomst van Rusland bedreigen: het instorten van de economie, de demografische terugval en een regime dat steeds meer dictatoriale trekjes krijgt.

Eigenlijk is er slechts ��n punt(je) van kritiek: Satter vertelt niet welke houding 'het westen' aanneemt ten opzichte van alle ontwikkelingen. Na de val van het communisme zijn er vele westerse bedrijven, adviseurs, investeringen etc. naar Rusland gegaan, waardoor de ontwikkelingen in Rusland ook van belang zijn voor deze landen.
In een publicatie in In the National Interest van 22 januari dit jaar gaat Satter wel in op de houding van westerse landen ten opzichte van de bomaanslagen zoals beschreven in hoofdstuk twee van zijn boek. In deze publicatie schrijft hij dat het westen de verdachtmaking van de FSB negeert om een aantal redenen. Zo zou er de neiging zijn om te zeggen dat een onderzoek geen zin heeft omdat -wie er ook verantwoordelijk voor de aanslagen was- Poetin er nu voor heeft gezorgd dat er in Rusland een welkome periode van stabiliteit is aangebroken. Waarom nu weer zorgen voor onrust? Een nog belangrijkere reden is dat de leiders van Europa en Amerika de waarheid helemaal niet willen weten. Wat zullen de consequenties (moeten) zijn, als blijkt dat de Russische regering verantwoordelijk is voor het willens en wetens opblazen van haar eigen burgers? De betrekkingen tussen Rusland en 'het westen' zullen zeer zeker verslechteren, en dat kan nu niemand gebruiken. Daarom leeft de gedachte dat het beter is de ogen te sluiten.

A Tale Half-Told

By this I mean that while Satter has done an excellent job of outlining the corrupt regime of modern Russia, he has left out an important player which shares equally in the moral miasma of modern Muscovy. A hint is provided in the rave review by Strobe Talbott, the man who said "the Soviet Union needed a wrecking ball."

Nicely excluded from Satter's otherwise gripping account is the responsibility of the West - particularly the US. When the US was shipping out carloads of advisors, from private foundations, corporations, and the US government, not a one of them counseled moderate reform, a "social market," nor social democracy. They all - to the last yuppie graduate - advocated the most radical and sweeping de-Communization, heedless of the social cost, playing right into the hands of the very corruption they now profess to find so shocking.

Not only was there an overt political agenda at work, but a naivite regarding the West itself. One need only look at Enron, the SEC, Arthur Andersen, and the US mafia to see how pervasive corruption and organized crime are in US "market democracy." The nouveau riche New Russians did not operate under the deceiving pangloss of Old Money, which naive US advisors took for granted as they dispensed their agenda under the guise of said advice.

As for Russia's lack of the rule of law, these same insider traders, profiteers, and mafiosi in the US are the first to buy politicians, judges, and to resist any law, rule, or regulation that interferes in their right to make money, no matter the social cost to fellow citizens.

In short, Russia showed the West its true face without the makeup. Don't break the mirror because you can't handle the image.